Wstęp

Opis projektu

Długofalowe cele wyjazdu

Dotychczasowe działania i plany koła

Korzyści dla Polski

Rezultaty bezpośrednie



Wstęp

Afrykańskie Koło Naukowe UJ (AKoN UJ) jest międzywydziałową organizacją studencką powstałą na Uniwersytecie Jagiellońskim na początku 2007 roku. Warto zauważyć, że przed powstaniem AKoN UJ nie było w Krakowie żadnej instytucji zajmującej się sprawami dotyczącymi Afryki. Dzięki AKoN Afryka w końcu zaistniała w Krakowie. Członkami koła są polscy i afrykańscy studenci, którzy z zapałem dążą do współpracy naukowej i kulturalnej między Polską a Afryką. Opiekunem Kola jest dziekan Wydziału Filozoficznego prof. dr hab. Maria Flis, a jego honorowym patronem na rok akademicki 2007/2008 jest ambasador RPA w Polsce pani F.C. Potgieter-Gqubule.

Wyjazd naukowy do Afryki jest jednym z wielu przedsięwzięć AKoN w ramach planowanej długofalowej współpracy polsko-afrykańskiej w dziedzinie edukacji.
Projekt stanowić będzie pierwszy krok do wcielenia w życie tak wartościowej idei, jaką jest współpraca polskiego szkolnictwa wyższego z najlepszymi uniwersytetami afrykańskimi.
Należy podkreślić, że Uniwersytet Jagielloński, najstarsza uczelnia w Polsce i przyjmująca corocznie najwięcej studentów zagranicznych, współpracuje w ramach umów bilateralnych i programów międzynarodowych badawczych i edukacyjnych z ponad 150 uniwersytetami Azji, Australii, USA i Europie. Jednakże nie było do tej pory współpracy z uniwersytetami Afryce. Należy to zmienić.


Opis

W wyniku wymagań stawianych przez proces boloński pojawiły się nowe możliwości kształcenia w polskim szkolnictwie wyższym. Ustawa, która obowiązuje od 2005 roku, mówi o studiach jednolitych magisterskich, licencjackich, magisterskich uzupełniających i doktoranckich. Nowe formy wymusiły nowe treści, do których zaliczyć trzeba wiedzę o krajach rozwijających się.

Nie ulega wątpliwości, że na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie nie ma specjalistów, a zatem i oferowanych kursów o rozwijających się krajach Afryki. Tę lukę chce wypełnić swoimi działaniami Afrykańskie Kolo Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego, które powstało w 2007 roku. Jego trzon stanowią studenci – stypendyści z różnych państw Afryki, studiujący na Uniwersytecie Jagiellońskim. W ramach projektu Edukacja Rozwojowa w Europejskiej Przestrzeni Edukacyjnej chcą nawiązać współpracę i wymianę studentów i pracowników naukowych pomiędzy Uniwersytetem Jagiellońskim i Uniwersytetami w Afryce Południowej. Władze uczelni reprezentuje opiekun Kola i Dziekan Wydziału Filozoficznego UJ Prof. dr hab. Maria Flis oraz Kierownik Katedry Porównawczych Studiów Cywilizacji Prof. dr hab. Andrzej Flis.

Fundamentem projektu Afrykańskiego Kola Naukowego Uniwersytetu Jagiellońskiego jest stwierdzenie Ernesta Gellnera mówiące o tym, że zasady nowoczesnej ekonomii kreują nowe formy relacji między instytucją państwa i kulturą. To wiedzie do stwierdzenia, że zasady nowoczesnej ekonomii tworzą konieczne formy uspołecznienia takie jak: nacjonalizm, naród, kultura masowa, moralność. Bez wątpienia jest to specyfika kultury europejskiej, którą Europejczycy pod postacią kolonializmu, próbowali narzucić kulturom podporządkowanym. Jak wiadomo, te działania zakończyły się totalną destrukcją tych kultur, które były w kolonialnej relacji z kulturą europejską. Do dzisiaj kolonializm jest uznawany przez wielu autorów jako jedyny punkt odniesienia dla opisu zmian w Afryce. To sprzyja pomijaniu, trywializowaniu lub marginalizowaniu (przed kolonialnego pochodzenia) wielu elementów afrykańskiej specyfiki kulturowej, gospodarczej i politycznej, które mają endogenną naturę.

Wystarczy sięgnąć do wielu monografii z badań antropologów społecznych prowadzonych w Afryce, aby dowiedzieć się, że na przykład specyfika struktury społecznej Nuerów polegała na konfliktowej równowadze. Wojna i konflikty o podział dóbr, starcia militarne i wendeta – jak pisał Edward Evans-Pritchard – są niczym innym jak tylko środkami utrzymania równowagi społecznej między wielością grup rozrzuconych na dużej przestrzeni, lecz zmuszonych do wchodzenia nieustannie we wzajemne stosunki. Inny uczeń Bronisława Malinowskiego i Alfreda Radcliffe-Browna – Issac Schapera, prowadził badania w Republice Południowej Afryki wśród plemienia Zulusów i także podkreślał przed kolonialne pochodzenie afrykańskiej kultury.

Uwzględniając perspektywę antropologii społecznej – 18 osobowa grupa studentów pod opieką dwojga profesorów – rozpozna w trakcie dwutygodniowego pobytu w Republice Południowej Afryki możliwości współpracy w obszarze upowszechniania wiedzy o problemach krajów rozwijających się i współpracy rozwojowej w społeczeństwie polskim. W programie przewidziane są spotkania z władzami uczelni z przedstawicielami ministerstwa szkolnictwa wyższego Republiki Południowej Afryki oraz wykłady prof. dr hab. Andrzeja Flisa na temat specyfiki kultury europejskiej.
Korzyści z tej współpracy są obustronne. Studenci polscy uzyskają wiedzę o problemach rozwijającej się Republiki Południowej Afryki a studenci afrykańscy dowiedzą się o specyfice kultury europejskiej i możliwościach współpracy rozwojowej w społeczeństwie polskim.


Wyjazd do Afryki ma trzy długofalowe cele:

1) Rozpoczęcie wymiany studentów i pracowników naukowych między Uniwersytetem Jagiellońskim, a czterema najlepszymi uniwersytetami RPA; Uniwersytet w Johannesburgu, Uniwersytet w Cape Town, Uniwersytet Rhodes, Uniwersytet Withwatersrand. Planuje się utworzenie długiego programu współpracy na podstawie umów, które zostaną negocjowane i podpisane podczas wyjazdu.
2) Założenie sieci naukowo-badawczych między Uniwersytetem Jagiellońskim a uczelniami z RPA. Pole współpracy obejmie między innymi rozwój współpracy euro-afrykańskiej w XXI wieku.
3) Promowanie wiedzy o problemach afrykańskich w Polsce i równoczesne szerzenie informacji o polskiej edukacji i kulturze w RPA.

Wyjazd jest podstawowym i niezbędnym pierwszym krokiem do osiągnięcia tych celów. Delegacja z Polski spotka się z władzami Ministerstwa Edukacji w RPA, władzami uczelni i przedstawicielami środowiska akademickiego i studenckiego, aby szczegółowo omówić przyszłą współpracę.
Warunki współpracy z uniwersytetami w RPA będą ustalone podczas rozmów.
Podczas wyjazdu do RPA, przedstawiciele Uniwersytetu Jagiellońskiego wystąpią z propozycją przyjęcia delegacji z dwóch uniwersytetów w RPA w Polsce.

Delegacja z Polski będzie składać się z 18 osób:

- Dziekan Wydziału Filozoficznego (głowa delegacji)
- Kierownik Katedry Porównawczych Studiów Cywilizacji
- 16 członków Afrykańskiego Koła Naukowego UJ

Podczas wyjazdu kierownik Katedry Porównawczych Studiów Cywilizacji, prof. Dr hab. Andrzej Flis wygłosi na goszczących delegację uniwersytetach cykl wykładów. Ich tematami będą: Specyfika kultury europejskiej, Współczesne zmiany w cywilizacji zachodniej oraz Europejskie, Azjatyckie i plemienne rozumienie czasu społecznego.
Przedstawiciele UJ mają zamiar rozeznać podczas rozmów ze specjalistami na uczelniach w RPA oraz w organizacjach pomocowych kwestię pomocy humanitarnej w Afryce. Zebrany materiał ma służyć sprecyzowaniu problemów badawczych do przyszłych badań antropologicznych na temat pomocy humanitarnej. Bezpośrednio po powrocie do Polski, AKoN planuje zorganizować konferencję naukową na temat pomocy humanitarnej dla Afryki.
Ponadto przedstawiciele UJ zaprezentują podczas spotkań możliwości edukacyjne w Polsce. Przedstawią ofertę programów w języku angielskim na Uniwersytecie Jagiellońskim.


Dotychczasowe działania i plany

Jak już wspomniano, wyjazd naukowy do RPA jest jednym z wielu przedsięwzięć organizowanych przez AKoN w ramach długofalowego planu rozwoju współpracy polsko-afrykańskiej w dziedzinie edukacji.

AKoN zorganizowało do tej pory:

Pierwszy Festiwal Afrykański w Krakowie (24 – 25 maja 2007r); Drugi Festiwal Afrykański w Krakowie, 19 – 25 maja 2008r [do strony II festiwalu]

Festiwal Afrykański w Krakowie wpisuje się w tradycję imprez kulturalnych organizowanych w Polsce. Podczas festiwalu odbyła się konferencja, którą zaszczycili obecnością przedstawiciele polskich i afrykańskich służb dyplomatycznych. Miała miejsce wystawa rzeźby, wystawa listów i zdjęć Kazimierza Nowaka, degustacja potraw afrykańskich, impreza integracyjna dla studentów polskich i afrykańskich i przyjacielski mecz piłki nożnej Polska kontra Afryka.

Cotygodniowe debaty

AKoN spotyka się co tydzień w Instytucie Socjologii UJ. Każde spotkanie poświęcone jest innemu zagadnieniu dotyczącemu Afryki. Członkowie proszenie są o przygotowanie się do dyskusji poprzez lekturę. Tematami, które w roku akademickim 2007/2008, wywołały żywe dyskusje były między innymi: Pomoc międzynarodowa dla Afryki- korzystna czy szkodliwa?; Czy Afryka jest kołyską ludzkości?; Literatura afrykańska XX wieku; Afrykańczycy w Polsce, Polacy w Afryce.

Pokazy filmów

Raz w miesiącu AKoN organizuje projekcję afrykańskiego filmu. Są to filmy zarówno dokumentalne, jak i fabularne. Po pokazie ma miejsce dyskusja nad zagadnieniami poruszonymi w filmie.

Wyjazdy naukowe w kraju

AKoN organizuje wyjazdy naukowe w kraju jak tylko jest to możliwe. W roku akademickim 2007/2008 AKoN odbyło wycieczki do afrykańskich ambasad w RP, do Departamentu Afryki i Bliskiego Wschodu przy Ministerstwie Spraw Zagranicznych oraz na konferencje dotyczące Afryki organizowane w innych miastach w Polsce.

AKoN planuje organizację następujących projektów:

a) Trzeci Festiwal Afrykański w Krakowie, maj 2009r.
b) Założenie na Uniwersytecie Jagielloński Afroteki – biblioteki z kolekcją książek i filmów na temat Afryki
c) Sfinansowanie rocznej opłaty za naukę dla 3 dzieci z Afryki w roku akademickim 2008/2009
d) Wyjazd naukowy do RPA
e) Doprowadzenie do utworzenia Katedry Afrykanistyki na UJ do roku akademickiego 2010/2011


Korzyści dla Polski

Wyjazd naukowy przyniesie daleko idące korzyści dla Polski. Będzie przyczynkiem do postrzegania zarówno w Europie, jak i Afryce, polskiego zaangażowania w inicjowanie współpracy edukacyjnej z uniwersytetami w RPA, która wcześniej była domeną jedynie zachodnioeuropejskich i amerykańskich uczelni wyższych. Począwszy od lat 60-tych wiele osób z Afryki kształciło się w Polsce. Niektóre zajmują dzisiaj ważne stanowiska w strukturach administracyjnych i politycznych. Nawiązana w wyniku wyjazdu bezpośrednia współpraca z uniwersytetami afrykańskimi będzie dopełnieniem edukacyjnej wymiany polsko- afrykańskiej. Wyjazd pozwoli przedstawicielom UJ na zdobycie wiedzy z pierwszej ręki o systemie edukacyjnym RPA, co przyczyni się do umożliwienia kooperacji na tym gruncie.
Uniwersytet Jagielloński ma zamiar uruchomić Katedrę Afrykanistyki w najbliższej przyszłości. Realizacja tego przedsięwzięcia wymaga zdobycia partnerów do współpracy w Afryce. Dzięki tej inicjatywie polscy studenci będą mieli okazję zdobywania wiedzy o kulturze i problemach spoleczno-politycznych Afryki.

Promocja polskiego szkolnictwa wyższego i polskich uczelni

Czasy współczesne charakteryzują gwałtowne przeobrażenia i zmiany. Czynniki geopolityczne, ekonomiczne i technologiczne wpływają na rozwój procesów transformacyjnych na całym świecie. Dotyczą one sfery politycznej, gospodarczej, społecznej, jak również edukacyjnej.
Ważny czynnik to wzrastająca społeczna mobilność przestrzenna (międzyregionalna, międzykrajowa i międzykontynentalna) związana z edukacją, pracą i czasem wolnym. W konsekwencji pojawiają się nowi klienci dla polskich uczelni, również z krajów Afryki. Dlatego warto obecnie zainwestować w rozwój kontaktów i sieci współpracy z uniwersytetami z Afryki.

Rada Europy widzi przyszłość światowej edukacji XXI wieku w przygotowaniu studentów do samodzielnego i aktywnego zdobywania wiedzy. Rada Europejska przyjęła w Barcelonie w marcu 2002 r. program w sprawie przyszłych celów systemów edukacji i szkoleń zawodowych. Jest to projekt „Education and Training 2010”. Ma on być wdrażany za pomocą nowego instrumentu współpracy pomiędzy państwami członkowskimi – tzw. otwartej metody koordynacji. Polega ona na wyznaczaniu wspólnych celów, ujednoliconej ocenie ich realizacji oraz wymianie najlepszych rozwiązań pomiędzy państwami.
Warto, aby i Uniwersytet Jagielloński włączył się aktywnie „w realizację projektu Education and Training 2010 między innymi poprzez wymianę informacji i doświadczenia z uniwersytetami w Afryce.

W ramach działań UNESCO na rzecz edukacji został opublikowany najnowszy Globalny Raport programu Edukacji dla Wszystkich na rok 2008. Z danych Raportu wynika, że w latach 1999 – 2005 liczba dzieci rozpoczynających naukę wzrosła o 36% w krajach Afryki Subsaharyjskiej i o 22% w Azji południowo-wschodniej. Udział wydatków budżetowych na edukację w tym regionie świata wzrósł o ponad 5% rocznie. Kraje, które osiągnęły już cele „Edukacji dla Wszystkich” lub mają wielką szansę dokonać tego w założonym terminie, znajdują się w większości w Ameryce Północnej i Europie, ale do grupy tej należą także: Argentyna, Brunei Darussalam, Bahrain, Meksyk i Republika Korei. Najwyższe wskaźniki realizacji celów „Edukacji dla Wszystkich” osiągnęły dotychczas Norwegia, Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, Słowenia, Szwecja, Republika Korei oraz Włochy [UNESCO 2007, dok. elektr.]. Uniwersytet Jagielloński oraz jego współpraca z uczelniami z Afryki mogłaby się przyczynić do większego znaczenia Polski w ramach realizacji celów projektu „Edukacja dla wszystkich”

Uniwersytety w kontekście mobilności, wymian międzynarodowych oraz zrozumienia wielokulturowości są odpowiedzialne za promowanie równości społecznej oraz społeczeństwa integrującego. W ramach promowania zdolności innowacyjnych uniwersytety mają za zadanie rozszerzyć swoje badania naukowe oraz poprawić zdolności innowacyjne poprzez dalszy rozwój współpracy z partnerami zewnętrznymi, profesjonalizację procesów transferu wiedzy oraz poszukiwanie synergii pomiędzy inicjatywami w zakresie polityki naukowej na poziomie globalnym. [Deklaracja Lizbońska 2007, dok. elektr., s. 6-8].

W kontekście współpracy międzynarodowej głównym celem jest włączenie Europejskiego Obszaru Edukacji Wyższej we współpracę globalną na zasadach partnerstwa. Uczelnie europejskie mogą to osiągnąć poprzez, między innymi, ustanawianie programów europejskich, tworzenie konsorcjów uczelni, wspólne kształcenie, wspólną aktywność naukową oraz uznawanie wykształcenia i kwalifikacji. Współpraca ta ma na celu umacnianie dialogu uczelni europejskiej z innymi regionami świata nawet tymi najbardziej oddalonymi. . [Deklaracja Lizbońska 2007, dok. elektr., s. 6-8]

W ramach promocji w Afryce zostanć przygotowane odpowiednio do instytucji info pakiety z materiałami promocyjnymi UJ, Krakowa oraz Polski.
W ramach realizacji założeń Mundus UJ potrzebuje również kontaktów i współpracy sieciowej z uczelniami z Afryki.


Rezultaty bezpośrednie

- Zorganizowanie w styczniu 2009 międzynarodowej konferencji naukowej na temat problemu pomocy humanitarnej w Afryce. Poruszone zostaną kwestie społeczne i prawne. AKoN planuje zaproszenie specjalistów w tej dziedzinie – przedstawicieli świata nauki, służb dyplomatycznych i organizacji pozarządowych do wspólnej debaty. Konferencja zostanie połączona z wystawą zdjęć z wyjazdu.

- Wydanie monografii na temat różnych aspektów pomocy humanitarnej na podstawie referatów przedstawionych na konferencji.

- Podpisanie umów bilateralnych między UJ, a uniwersytetami w RPA

- Sprecyzowanie projektu utworzenia katedry Afrykanistyki na UJ